گوشدادن فعال
مهارت گوش دادن چیست و چطور باید آن را تقویت کرد؟
مهارت «گوش دادن فعال» (Active Listening) یکی از مهارتهای زندگی ارتباطی است که از شنیدن کلمات دیگران فراتر میرود و شنونده به درک معنای عبارتهای گفته شده و هدف پشت آنها میرسد. این توانایی برای ایجاد ارتباط اثربخش امری ضروری است. در ادامه به بهترین روشهای پرورش آن میپردازیم.
شنونده فعال، به درک معنای عبارتهای گفته شده و هدف پشت آنها میرسد. این توانایی برای ایجاد ارتباط اثربخش امری ضروری است
روش های پرورش مهارت گوش دادن
برای اینکه مهارت گوش دادن فعال را پرورش دهید باید برای مدتی به تمرین آن بپردازید. هرچه از تکنیکهای بیشتری استفاده کنید رفتار طبیعیتری خواهید داشت و دیگران شما را بهتر باور میکنند.
برای رسیدن به تسلط در مهارت گوش دادن فعال لازم است ۵ مرحله زیر را طی کنید.
مهارت شنیدن
- دریافت: در مرحله دریافت باید روی صحبتهای گوینده تمرکز کنید. مهم است که خود را از تمام عوامل حواس پرتی دیگر ایزوله کنید تا مطمئن شوید که هیچ موضوعی باعث دور شدن شما از مبحث گفتگو نمیشود.
- درک: در مرحله درک، تمرکز شما روی معنی پیامی است که طرف مقابل گفته است. معمولا این معنی واضح نیست و شاید کلام او پیامهای مختلفی داشته باشد. در این گام باید میان پیشداوریهای خودتان با منظور گوینده تفاوت قائل شوید و درک پیام او را در اولویت قرار دهید.
به خاطر سپردن: معمولا به خاطر سپردن اولین پیام گوینده نشانه مهارت گوش دادن فعال نیست. با توجه به میزان پیچیدگی آن پیام برخی نکات از دیگر بخشهای مکالمه اهمیت بیشتری دارند. میتوانید در این مرحله صحبتهای گوینده را به نحوی قابل درک برای خود تکرار کنید تا در ذهنتان بماند. - ارزیابی: ارزیابی مرحلهای است که در آن ارزش پیام دریافتی را قضاوت میکنید. نظرات و ارزیابیهای شما به عنوان شنونده ممکن است با توجه به تجربههای خودتان متفاوت از ارزیابی شخصی دیگر باشد.
- پاسخگویی: مرحله پاسخگویی معمولا زمانی رخ میدهد که گوینده درباره حرفهای خودش از شما بازخوردی میخواهد. به طور کلی با توجه به مهارت گوش دادن دو نوع بازخورد وجود دارد که به آنها بازخوردهای مفصل و بازخوردهای خلاصه میگویند. از بازخورد مفصل معمولا در طول مکالمه استفاده میکنیم و طی آن پس از درک کامل پیام مخاطب پاسخ میدهیم و سپس نوبت پاسخگویی اوست. در بازخورد خلاصه پس از اتمام صحبتهای شخص جمعبندی پیامهایش را در قالب ارتباط کلامی یا غیرکلامی به او انتقال میدهیم.
تنها با یادگیری مهارت گوش دادن فعال بهخوبی میتوانیم احساس ارزشمند بودن را به دیگران القاء کنیم و به فردی مهم در زندگی اطرافیانمان تبدیل شویم.
تنها با یادگیری مهارت گوش دادن فعال بهخوبی میتوانیم احساس ارزشمند بودن را به دیگران القاء کنیم و به فردی مهم در زندگی اطرافیانمان تبدیل شویم، در این صورت بهخوبی میدانیم که چگونه کاریزماتیک باشیم.
تفاوت گوش دادن فعال با گوش دادن غیر فعال چیست؟
به طور متوسط ۴۵ الی ۷۶ درصد از روز، افراد در حال گوش دادن هستند. اما بخشی از آن میتواند گوش دادن فعال باشد و بخشی دیگر گوش دادن غیر فعال. این دو حالت با هم تفاوتهایی دارند که در جدول زیر به تفصیل و از جنبههای مختلف به آنها میپردازیم.
| مبنای مقایسه | گوش دادن فعال | گوش دادن غیر فعال |
|---|---|---|
| معنی | گوش دادن فعال عملی است که طی آن شنونده به طور کامل روی صحبتهای گوینده متمرکز است و در حین گوش دادن، تفکرات یا نظرات گوینده را به پیامی روشن در ذهن خود تبدیل میکند. | گوش دادن غیر فعال عملی است که طی آن شنونده صرفا عباراتی را میشنود اما درگیر مفاهیم آنها نمیشود. |
| درگیری با موضوع صحبت | در حین گوش دادن واکنش نشان میدهد. | در حین گوش دادن هیچ واکنشی نشان نمیدهد. |
| نقش شنونده فرایند تعاملی مکانیکی |
شنونده گوینده را تشویق به ادامه صحبت میکند و به او اجازه میدهد که همه ایدهها و نظرهایش را بیان کند. | شنونده با رفتارهای خود نشان میدهد که از صحبتهای گوینده رضایتی ندارد و او را ناراحت میکند. |
| ارتباط | ارتباط دو طرفه | ارتباط یک طرفه |
| بازخورد | بازخورد و پرسش وجود دارد. | وجود ندارد. |
| درک شنونده | پاسخ میدهد و صحبتهای پیشین گوینده را به یاد میآورد. | در حالی که وانمود به شنیدن حرفهای طرف مقابل میکند به موضوعات دیگر میاندیشد. |
| نشانههای غیرکلامی | شنونده طی شنیدن صحبتهای شخص در حالت چهره خود تغییراتی ایجاد میکند، چشمهایش را میگرداند و با لبخند و پرسش نشان میدهد که به شنیدن ادامه صحبتهای او علاقه دارد. | خمیازه میکشد، به این سمت و آن سمت نگاه میکند، ساکت میماند و در کل عدم جذابیت شخص یا موضوع را به شکل غیرکلامی نشان میدهد. |
گاهی نیز، افراد درگیر مسائل مختلفی هستند و به سبب درگیریهای زیاد نمیتوانند به شکل فعالانه به صحبتهای شما گوش دهند.